ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୦୪/୦୬/୨୦୨୬: ଓଡ଼ିଆ ସାରସ୍ୱତ ଜଗତରେ ଏକ ଅପୂରଣୀୟ କ୍ଷତି ଘଟିଛି। ବିଶିଷ୍ଟ ସାହିତ୍ୟିକ, କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରବୀଣ ଗବେଷକ ଡ. ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସ (ଜେ.ପି. ଦାସ)ଙ୍କର ୯୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ସେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା (IAS) ଭଳି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଚାକିରି ଛାଡ଼ି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସାହିତ୍ୟ ସାଧନାରେ ନିଜକୁ ବ୍ରତୀ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଐତିହାସିକ ଉପନ୍ୟାସ ‘ଦେଶ କାଳ ପାତ୍ର’ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତରେ ତାଙ୍କୁ ସୁଖ୍ୟାତିର ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ମାନ୍ୟବର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ଗଭୀର ଶୋକ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ମାଝୀ ଶୋକ ପ୍ରକାଶ କରି କହିଛନ୍ତି, “ବିଶିଷ୍ଟ ସାହିତ୍ୟିକ ଡ. ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସଙ୍କ ପରଲୋକ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ। ସେ କେବଳ ଜଣେ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ସାହିତ୍ୟିକ ନ ଥିଲେ, ବରଂ IAS ର ଜଣେ ଦକ୍ଷ ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦବୀରେ ରହି ଦେଶ ଓ ରାଜ୍ୟର ସେବା କରିଥିଲେ। ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଭାଗରେ ନିଜ ସୃଜନଶୀଳତାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଛାପ ଛାଡିଯାଇଥିବା ଜେ.ପି. ଦାସଙ୍କ ବିୟୋଗ ଆମ ସାରସ୍ୱତ ଜଗତ ପାଇଁ ଏକ ଅପୂରଣୀୟ କ୍ଷତି।” ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶୋକସନ୍ତପ୍ତ ପରିବାରବର୍ଗଙ୍କ ପ୍ରତି ସମବେଦନା ଜଣାଇବା ସହ ତାଙ୍କ ଅମର ଆତ୍ମାର ସଦ୍ଗତି କାମନା କରିଛନ୍ତି।
କିଶୋର କାଳରୁ ହିଁ ଲେଖାଲେଖି ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ଥିବା ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସଙ୍କ ପ୍ରଥମ କବିତା ସଙ୍କଳନ ‘ସ୍ତବକ’ ୧୯୫୧ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ସେତେବେଳର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓଡ଼ିଆ ପତ୍ରିକା ‘ଡଗର’, ‘ଝଙ୍କାର’ ଏବଂ ‘ଆସନ୍ତାକାଲି’ ଆଦିରେ ତାଙ୍କର ଲେଖା ନିୟମିତ ସ୍ଥାନ ପାଉଥିଲା। ବିଶିଷ୍ଟ କଥାକାର ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ସହ ମିଶି ସେ ଛାତ୍ର ଫେଡେରେଶନ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆର ଜର୍ଣ୍ଣାଲ ‘ଆଗାମୀ’ର ସମ୍ପାଦନା ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ୧୯୬୦ରେ ଦୁଇଟି ସଫଳ ନାଟକ ରଚନା କରିବା ସହ ୧୯୭୦ରେ ସେ ନିଜର ଚିତ୍ରସମୂହକୁ ଏକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ।
୧୯୭୯ ମସିହାରେ ମିଳିଥିବା ସମ୍ମାନଜନକ ‘ହୋମି ଭାବା ବୃତ୍ତି’ (Homi Bhabha Fellowship) ଦ୍ୱାରା ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ପଟ୍ଟଚିତ୍ର ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ଗବେଷଣା କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଗବେଷଣା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ‘ପୁରୀ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗସ’ (Puri Paintings) ନାମକ ବିଶେଷ ପୁସ୍ତକ ଆକାରରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଓଡ଼ିଶାର କଳାକୁ ଗୌରବାନ୍ୱିତ କରିଥିଲା। ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ଓଡ଼ିଶାର ସାହିତ୍ୟ, କଳା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଯୁଗର ଅବସାନ ଘଟାଇଛି।
